LEBRES A LONGO PRAZO

O último número da revista Galemys1, editada pola Sociedad Española para la Conservación y Estudio de los Mamíferos (SECEM) publica o estudo de seguimento da lebre ibérica no sur da Dorsal Galega, concretamente nas serras do Suído e do Faro de Avión. Un estudo de moitos anos de recollida de datos da presenza desta especie, catalogada de interese cinexético.

Pode ser que as imaxes que veñan á cabeza sexan as dos documentais de caza onde os galgos as perseguen á carreira. Pero o certo é que a lebre ten representación na península ibérica con tres especies diferentes, sendo a lebre ibérica (Lepus granatensis Rosenhauer, 1856), amosada na foto de portada, a máis abundante e a de maior distribución. En Galiza a lebre ibérica a podemos atopar en altitudes que van dende o nivel do mar ata os 1.200 m; en prados, campos de cultivo e bosques caducifolios ou mixtos. Tamén está presente en páramos con vexetación de matogueira, herbáceas e fentos. E por isto, as serras do sur da Dorsal Galega son unha área xeográfica adecuada para os modelos de favorabilidade ambiental.

Foto 1. Hábitat favorable no sur da Dorsal Galega. Serra do Suído. Fonte: Cedida polo autor.

Ao ser unha especie cinexética, e dicir, que pode ser cazada, o seguimento das poboacións e dos factores que inflúen na súa dinámica fanse imprescindibles. Desta forma se coñece a súa tendencia no tempo e debería garantir a súa conservación e estabilidade da especie e poboacións. Así, en Galiza a súa caza está vedada dende o ano 2008, a excepción dos TECOR (Terreo Cinexeticamente Ordenado) societarios nos que exista un proxecto de ordenación cinexético e o seu aproveitamento sexa contemplado como viable2.

Os protagonistas desta publicación son os Axentes Ambientais do Distrito XVII Condado-Paradanta do Servizo de Patrimonio Natural da Consellería de Medio Ambiente. Eles foron os que no ano 2006 tomaron a decisión incluír, nas súas tarefas  anuais de vixilancia do patrimonio natural, un censo estacional das lebres ibéricas de 3 serras, o Suído, o Faro de Avión e o Montouto-Paradanta, que posteriormente quedou limitada ao Suído e o Faro de Avión por non detectar presenza na terceira das serras. Atención ao dato, son 14 anos de datos ata o momento da análise no 2020, sen que ninguén lles obrigue, por motivación profesional destes Axentes e gardas cun alto compromiso.

Foto 2. Hábitat favorable no sur da Dorsal Galega. Serra do Suído. Fonte: Cedida polo autor.

E como se fai unha estimación da densidade de lebres nunha serra? Pois deseñando un percorrido polos hábitats favorables e contando as lebres que atopas nese percorrido. O deseño é algo mais complexo, xa que o percorrido debe facerse en vehículo e de noite, con focos de luz de moito alcance revisando as veiras dun percorrido que sempre é o mesmo en cada serra. Ademáis, se debe facer en dous días consecutivos e en cada estación do ano. En cada noite de censo tómanse as variables de temperatura, vento, chuvia, e nubosidade. Tamén a distancia de observación das lebres. Foron un total de 1.219 km na serra do Faro de Avión e 1.269 km na serra do Suído.

Foto 3. Xornada de mostraxe. Fonte: Cedida polo autor.

Aquí é onde entramos Gonzalo Mucientes (Biólogo-CSIC), Santiago Barciela (Biólogo),  e eu para recoller todo ese esforzo de traballo e darlle filtrado e sentido analítico. Fixemos uns cálculos da densidade relativa mediante o IKA (índice quilométrico de abundancia) das lebres, coas súas medias e desviacións típicas. Atopamos tendencias diferentes entre ambas serras, con anos moi diferentes. Con oscilación da densidade ao longo do tempo. Tamén recoñecemos que as estacións de verán e outono son as de maior observación de individuos. As densidades son semellantes as referidas na serra veciña do Xurés, entre 0,07 e 0,30 ind/km para o Faro de Avión (x= 0,18 ± 0,06 ind/km), e entre 0,02 e 0,22 ind/km para o Suído (x= 0,07 ± 0,06 ind/km). Nós consideramos que son valores de abundancia críticos e creemos na necesidade de seguir adoptando medidas inmediatas de conservación nestas dúas serras.

Cal é a importancia destes estudos? Son varias as razóns de peso, ademais da difusión científica. Primeiro aporta coñecemento da especie. Segundo, delata a importancia de plans de caza dos respectivos TECOR actualizados, xa que están obrigados a realizar estimacións e cuantificacións das poboacións dos seus territorios (DOGA 2020)2. Terceiro, desvela a responsabilidade das administracións competentes para incentivar e manter este tipo de mostraxes coa axuda de Axentes especializados no medio natural. Cuarto, permite o seguimento continuo da lebre ibérica, medida que posibilita actuacións de mellora do hábitat e a toma de decisións de conservación e de aproveitamento cinexético con maior eficacia e realidade.

E a importancia da lebre ibérica no ecosistema? A lebre ibérica xunto coa lebre de piornal (Lepus castroviejoi) son especies exclusivas da Península. O seu valor é inestimable. Sabendo que son tan «nosas» realmente queremos perder algo que é único? Si desapareceran por unha mala xestión cinéxetica ou por destrución do hábitat favorable contribuiríamos a perda de biodiversidade; o grande mal do século XXI. As lebres son especies base dos ecosistemas e son as primeiras en delatar problemas de conservación nos hábitats que elas ocupan. Neste sentido, resulta importante monitorizar e controlar o seu estatus de conservación, a súa saúde e o seu hábitat.

Quero aproveitar este artigo para destacar que este tipo de traballos semellan simples de concepción pero teñen un potencial terríbel de coñecemento a longo prazo. Esta labor é fundamental. Tedes que saber que o traballo continua no tempo, non rematou no 2020 e seguimos a recoller datos. E quero destacar e recalcar que este traballo foi froito da decisión voluntaria dos Axentes Ambientais do Distrito XVII do Servizo de Patrimonio Natural da Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Vivenda da Xunta de Galicia, cos que teño a grande sorte de colaborar e convivir.

Agardo que esta labor se manteña no tempo, que tomen nota os dirixentes e políticos do que se pode facer con motivación e profesionalidade, polo ven do noso patrimonio natural e da sostibilidade dos territorios.

Julio Eiroa, Comité de Medioambiente.

Referencias bibliográficas:

  1. Julio Eiroa, José Manuel F. Prendes, Juan F. Piñeiro, Rafael Costas, Santiago Barciela & Gonzalo Mucientes. (2022). Tendencia poblacional de la liebre ibérica (Lepus granatensis) en el sur de la dorsal galega, España. Galemys, 34. SECEM. Tedes o artigo para a consulta aquí» (https://www.secem.es/wp-content/uploads/2022/10/A01-Eirora-et-al-WEB.pdf)
  2. DOGA 2020. RESOLUCIÓN de 19 de mayo de 2020 por la que se determinan las épocas hábiles de caza, las medidas de control por daños y los regímenes especiales por especies durante la temporada 2020/21.

A pradeira que non hai que regar

Un ceo azul, unha pradeira verde, un cabalo descansando nela, qué paisaxe! Soa moi terrestre verdade? Pois tamén existe baixo o mar.

Normalmente pensamos que no mar só hai algas. Secasí, existen prantas mariñas. É dicir, vexetais superiores cun sistema vascular completo provistas de raíces, talos, follas, flores e sementes (Figura 1a). Ben é certo que non son abundantes e que precisan dunhas condicións adecuadas para o seu asentamento, iso sí, cando o fan, forman unhas paisaxes de pradeiras fermosas nas que podemos atopar moita vida (Figura 1b).

Figura 1: Morfoloxía dunha anxiosperma mariña (fonte: Brun e colaboradores1). b) Pradeira de Zostera marina na Ría de Vigo (fonte: facilitada polo autor).

A cobertura de pradeiras mariñas nos fondos costeiros non é máis do 0.15% e está únicamente levado a cabo por especies pertencentes a catro familias, das que tres son exclusivamente mariñas, todas elas presentes na costa española (Zosteraceae, Cymodoceaceae e Posidoniaceae). Nembargantes, a pesar do baixo número de especies, estos ecosistemas están considerados como un dos máis productivos do planeta xa que proporciona importantes servicios ecosistémicos, xogando un papel clave como especies inxeñeiras de ecosistemas, é dicir, que influen de maneira notable nos procesos físico-químicos e biolóxicos transformando a área na que habitan.

As pradeiras de anxiospermas mariñas atópanse relativamente a pouca profundidade e serven de protección a franxa litoral. O seu manto frea correntes e reduce a erosión do solo á vez que tamén serven de refuxio a moitos organismos mariños, sobre todo en etapas larvarias e xuvenís, dando coma resultado altos índices de biodiversidade na súa contorna. Un servicio ecosistémico a maiores moi importante no actual contexto de cambio climático é que actúan coma un gran sumideiro de carbono. Ao igual que as prantas na terra, grazas á fontosíntese as anxiospermas mariñas enterran carbono nas súas raíces2 onde pode pasar almacenado longos periodos de tempo. Ademais, grazas ao mesmo proceso de fotosíntese, estas pradeiras tamén osixenan a auga o que se volve aínda máis importante cando nos atopamos en zonas costeiras altamente amenazadas.

É un dos ecosistemas costeiros máis ameazados.

Na actualidade, máis dun terzo da poboación vive nos 100 km próximos á costa3, pero a medida que esta porcentaxe aumenta tamén o fai a presión que estes ecosistemas soportan. Entre as presións podemos nomear diversos factores que propician un cambio do habitat como a introducción de contaminantes e descargas de augas residuais, a introducción de especies exóticas e a degradación do solo por acción mecánica, entre outros.

En Galicia, contamos coa presencia de tres das cinco especies presentes no litoral español4. As dúas mais presentes son Zostera marina e Zostera noltii. Fáltanos Cymodocea nodosa, máis distribuída na costa Andaluza e Posidonia oceánica que habita únicamente na costa do mar Mediterráneo. Pero fixádevos o desapercibidas que pasan que, ata fai ben pouquiño, a súa distribución aínda non estaba catalogada. Para quen estea interesado podedes botarlle unha ollada a este atlas de distribución creado por investigadores de toda España en 2015, o capítulo VIII está adicado únicamente a Galicia4.

O gran número de estuarios das Rías Baixas, xunto ca hidrodinámica dos fondos das rías fan un enclave perfecto para que atopemos moi bos exemplares de zosterais. Sen embargo, estes fondos adoitan localizarse nas llanuras mareais preto a núcleos urbanos densamente poblados e sometidos polo tanto a grandes presións de orixen antropoxénico.

Na nosa contorna, os principais axentes de estrés pódense resumir en  tres: i) a eutrofización debido ó aumento na concentración de nutrintes na franxa litoral por mor das descargas de auga, ii) a accións mecánicas sobre o fondo mariño e iii) as invasións biolóxicas.

Relativo o primeiro punto, a descarga de nutrintes sobre estas pradeiras é especialmente importante cando se trata de augas ricas en amonio, como son as augas residuais ou residuos de plantacións. Esto débese a que as anxiospermas (coma outros plantas e algas) incorporan o amonio directamente ao interior celular, sen ningún tipo de filtro ou tope, de modo que se acumula producindo unha toxicidade ben constatada xa polo equipo científico5.

No tocante ao segundo punto, accións mecánicas coma o dragado do fondo mariño, a modificación da línea de costa4 e, moi importante nas nosas rías, o marisqueo de certas especies de bivalvos que requiren do uso do raño6 (unha especie de rastrillo que se profundiza para coller o bivalvo levantando tamén todo o que no fondo exista, tanto dende embarcacións como a pé; mostrado na Figura 2) fan que a planta se rompa fragmentando estas pradeiras e provocando a perda dos servicios ecosistémicos mencionados enteriormente.

Figura 2. a) Raño arrastrado polo fondo mariño dende unha embarcación sobre unha pradeira de Zostera marina (Fonte: cedida por Carlota Barañano). b) Mariscadoras e mariscadores collendo bivalvos na zona intermareal sobre unha pradeira de Zostera noltii (fonte: Faro de Vigo7).

E derradeiramente, pero non menos importante, a preseza de especies exóticas con potencial invasor que limitan o crecemento das pradeiras pola súa mellor capacidade para compertir por luz, nutrientes ou espazo. Os casos máis documentados se refiren a especies de algas exóticas como Gracilaria vermiculophylla que ensombrece a pradeiras de Z. Noltii presentes na zoa intermareal4 ou como Sargassum muticum e Asparagopsis armata que cobren case por completo a pradeiras somerxidas de Z. marina4. Podedes comparar a imaxe dun ecosistema en bó estado (Figura 1b) coa imaxe de pradeiras invadidas por outras especies (Figura 3).

Figura 3. a) e b) Pradeira intermareal de Zostera noltii con Fucus spiralis y Gracilaria vermiculophylla, c) pradeira submareal de Zostera marina con Saccorhiza polyschides e d) con Sargassum muticum e Cystoseira baccata. Fotografías de Ignacio Bárbara tomadas do Atlas de praderas marinas de España4.

En conclusión, os motivos clave polos que debemos conservar estes ecosistemas resúmense na seguinte ilustración. A única forma de facelo é levando a cabo plans de xestión onde coexistan tanto a saúde do ecosistema como as actividades económicas que deles se extraen.

Pero… Existe algunha protección para este ecosistema?

A pesar de que hai varias iniciativas de xestión e conservación das anxiospermas mariñas no litoral galego, estamos moi lonxe de chegar o ímpetu co que se trata de protexer Posidonia oceanica no mar Mediterráneo por exemplo (basta con poñer en Google ‘coservación Posidonia’ para ver os resultados).

Un dos principais motivos de que non existan máis proxectos é o escaso coñecemento da súa distribución ao longo das últimas décadas. Así, resulta difícil coñecer cal é o estado actual ou determinar patróns de distribución espacial ao longo do tempo. Quero pensar, que a publicación do atlas en 2015 servirá de punto de inicio para novos proxectos de xestión.

Así e todo, distintas investigacións estanse a levar a cabo, a meirande parte encamiñadas a ver como afectan as actividades de extracción de recursos mariños comparando zonas afectadas polo marisqueo e zonas sen afectar8; así como a cartografiar máis detalladamente da súa distribución. E é que pouco se pode facer para conservar un habitat se nin siquera hai datos de onde está.

Un habitante moi curioso.

Como vos comentaba Patricia Quintas neste artigo de divulgación, as pradeiras de anxiospermas mariñas son o refuxio perfecto para estes peixes na ría de Vigo. Nelas, os cabalos de mar desenvolven o seu ciclo de vida completo, agóchanse entre as súas follas para pasar desapercibidos ante os seus predadores e vencen ás correntes agarradas a elas. Aquí tamén atopan parella, e curiosamente, o que queda “preñado” é o macho en vez da femia. A femia deposita os seus ovos no macho, quen os incuba ata que os expulsa mediante contraccións. Anímovos a que vexades este vídeo de National Geographic porque o fenómeno é, canto menos, curioso.

Figura 4. Foto de Hipocampus gutulatus camuflado na ría de Vigo. Fonte: cedido polo autor.

Anticípovos que o punto de mergullo para o noso bautismo, sempre que as condicións meteorolóxicas o permitan, será un lugar onde é moi habitual observar cabalos de mar. Ide atentos! (se vos quedáchedes sen plaza nesta actividade avisádeme para ter en conta un terceiro grupo). Espero que este texto vos abra o apetito para somerxervos baixo as augas da Ría.

Vémonos no mar!

Cristina Fernández González, vogal de Medio Ambiente.

Referencias bibliográficas e artigos relacionados

1 Brun, F.G., Olivé, I., Malta, E., Vergara, J.J., Hernández, I. y Pérez-Lloréns, J.L. (2008). Increased vulnerability of Zostera noltii to stress caused by low light and elevated ammonium levels under phosphate deficiency. Mar Ecol Prog Ser 365: 67-75

2 Duarte, C.M., Middelburg, J.J. y Caraco, N. (2005). Major role of marine vegetation on the oceanic carbon cycle. Biogeosciences 2 1-8

3 UNEP (2006) Marine and coastal ecosystems and human wellbeing: A synthesis report based on the findings of the Millennium Ecosystem Assessment. UNEP. 76pp

4 Ruiz, J.M., Guillén, J.E., Ramos Segura, A. & Otero, M.M. (Eds.). 2015. Atlas de las praderas marinas de España. IEO/IEL/ UICN, Murcia-Alicante-Málaga, 681 pp

5 Brun, F.G., Hernández, I., Vergara, J.J., Peralta, G. y Pérez-Lloréns, J.L. (2002). Assessing the toxicity of ammonium pulses to the survival and growth of Zostera noltii. Mar Ecol Prog Ser 225: 177−187

6 Carlota Barañano, Emilio Fernández, Gonzalo Méndez & Jesús S. Troncoso (2017) Resilience of Zostera marina habitats and response of the macroinvertebrate community to physical disturbance caused by clam harvesting, Marine Biology Research, 13:9, 955-966, DOI: 10.1080/17451000.2017.1307989

7 Consultado o 31/10/2022. https://www.farodevigo.es/pontevedra/2017/11/19/zonas-marisqueo-ria-cumplen-ano-16158017.html

8 Carlota Barañano, Emilio Fernández, Gonzalo Méndez, Clam harvesting decreases the sedimentary carbon stock of a Zostera marina meadow (2018) Aquatic Botany: 146 https://doi.org/10.1016/j.aquabot.2017.12.002.

AXUDEMOS A MANTER VIVO O COUREL!

Todos escoitamos o desastre que provocou o lume este ano no Courel, pero vivilo é moito peor🥀
En Vieiros, onde vive o noso amigo Roi e a súa familia, están tratando de provocar unha transición ecolóxica de maneira sustentable encamiñada a recuperar os montes perdidos e manter o lume afastado das casas🔥 Tratan de manter as zonas rurais mediante a incorporación de animais de pastoreo🐑🐐 totalmente xestionados pola propia aldea á vez que queren amosar o fermoso dos seus paisaxes convidándonos a todos a participar🍁.

Dende Peña Trevinca vos animamos a poñer o voso grao de area. Cun pouquiño de cada un de nós podemos AXUDAR A MANTER O COUREL VIVO! 🌳 Podedes apadriar unha cabra, un burro ou axudar a cambio dunha visita, roteiro, degustación de pan en forno tradicional, etc. Tedes máis información no seguinte enlace; se alguén ten problemas facendo á donación que chame ao club e vos axudaremos!

https://www.verkami.com/projects/34005-vieiros-la-pequena-aldea-de-o-courel-que-quiere-revivir

Vogalía de Medio Ambiente

Bautismo de mergullo-A lista xa está aberta!

Como xa sabedes, temos preparado para o domingo 16 unha saída de mergullo na Ría de Vigo.

O bautismo de mergullo está concibido para calquera persoa apaixonada coa natureza pero que teña curiosidade en saber que se esconde baixo a superficie. Non é necesaria experiencia. Nunha mañá de domingo aprenderemos as técnicas básicas de mergullo autónomo, unhas pinceladas sobre como funciona o equipo e a manternos flotando sen gravidade desfrutando dos fermosos paraxes que nos depara a Ría de Vigo. Desprazarémonos nunha corta singradura ata o punto de mergullo onde tentaremos de atopar unha pequena pradeira de Zostera marina e, con sorte, atoparemos tamén as fermosas criaturas que vedes na imaxe de portada. Os cabaliños de mar pasan desapercibidos moi facilmente, pero teñen o seu mellor refuxio entre as pradeiras de fanerógamas.

Déixovos AQUÍ esta ligazón a un artigo que escribiu Patricia Quintas, colaboradora da vogalía de Medio Ambiente e experta investigadora de cabaliños de mar no IEO-Vigo, sobre estas especies e o seu hábitat. Unha vez realizada a saída de mergullo ampliaremos información e convenceremos a Patricia Quintas para que nos ilustre nunha charla divulgativa sobre estes hábitats tan importantes e pouco protexidos na Ría de Vigo.

Pradeira de fanerógamas mariñas na Ría de Vigo. Ano 2015. Fonte: Cristina Fernández González

O cupo é limitado, hai 10 prazas, polo que recoméndovos que vos apuntedes axiña chamando ao club. A lista péchase o 13 de outubro. Ánimo valientes, vémonos no mar!

Unha aperta,

Cristina Fernández González, vogal de Medio Ambiente

CON NOCTURNIDADE E ALEIVOSÍA-Entrevista a Julio Eiroa

Así se podería definir a actitude predatoria da que foi testemuña o noso asociado Julio Eiroa nas serras do Suído e do Montouto do sur da Dorsal Galega. Os feitos sucederon do modo que Julio nos relatou.

No pasado ano 2021, Julio foi reclamado por Daniel Sabucedo, alumno da Universidade de Vigo, para o seu proxecto fin de máster sobre biodiversidade e hábitats. Precisou de Julio por ser bo coñecedor das serras onde pretendía desenvolver o seu proxecto, pero tamén polas capacitacións en bioloxía, fotografía e montaña que fan de Julio un profesional multidisciplinar e quizais único para estas tarefas de investigación e medio natural.

Parte do traballo de campo consistía nun censo de anfibios en varias turbeiras e tremedais das serras do Suído e Montouto. Estes censos consisten en percorridos nocturnos sobre os humedais en repetidas xornadas, tomando nota do número e especies de anfibios que se atopan. Nunha noite de censo na serra do Montouto, Julio percatouse de que, nunha pequena poza do tremedal, unha larva do escaravello  buceador Dytiscus marginalis estaba ancorado ao rabo dun tritón ibérico adulto (Lissotriton boscai). Podedes observalo na Foto 1.

Foto 1. (a) Larva do Ditisco (6 cm) mordendo na base da cola do tritón iberico Lissotriton boscai (b) Ditisco adulto (3 cm) depredando o tritón ibérico. Fotos de Julio Eiroa.

De primeiras podería pasar desapercibido na nocturnidade, pero o instinto de fotógrafo de Julio espertou e decidiu gravar este encontro violento entre especies. Alí parecía rematar o achado, pero na noite seguinte, desta vez nunha turbeira alta activa da Serra do Suído, volveu presenciar o mesmo acto de depredación. Nesta ocasión o atacante non era larva, senón adulto de Ditisco que atrapaba coas súas mandíbulas a outro tritón ibérico adulto. Como non, Julio non deixou pasar a oportunidade inmortalizando os feitos.

Non é descoñecida a actividade predatoria do Ditisco sobre a fauna acuática que comparte hábitat. Estudos previos deron constancia deste comportamento en condicións controladas de laboratorios en acuarios, pero na literatura científica non se tiña recollido o rexistro audiovisual dos feitos. Era a primeira vez que a comunidade científica podía contemplar o acto predatorio do insecto sobre o anfibio1.

Así, Julio Eiroa e o biólogo Gonzalo Mucientes (https://twitter.com/gmucientes) decidiron enviar un artigo científico dos feitos a revista Entomological Science2, có resultado positivo da súa publicación o ano pasado.

Recentemente, a revista española de divulgación científica Quercus3, no seu último número do mes de setembro, fíxose eco do achado e a publicación científica. E por iso a razón desta entrada no blogue. Para que todos tamén teñades coñecemento.

Como di Julio, non se pode protexer sen coñecer. Esa é a función do investigador que Gonzalo e Julio levan dentro, vailles de serie e nunca se pon de vacacións. Persoas sentintes e concentradas en todo o que lles rodea para ver eses eventos que moitísimas veces pasan desapercibidos e descoñecidos. A importancia deste achado queda na sombra se esquecemos que as turbeiras e humedais son fundamentais e que estes traballos de censo de biodiversidade amosan a grande riqueza que estes ecosistemas de importancia comunitaria manteñen. Pola contra, moi ameazados por proxectos industriais de produción enerxética que veñen como polos sen cabeza, por pasteiros feitos sen criterio e unha política forestal nefasta ou ausente.

Julio lémbranos sempre que falamos con él que a protección dos acuíferos ten que ser prioritaria fronte o actual cambio climático, que é xa unha realidade, polo recurso hídrico e pola perda de biodiversidade que suporía a desaparición destes hábitats. Outro grande mal do século XXI, a perda de biodiversidade.

Neste artigo aparecen unhas fotografías e enlaces de Julio mantén na súa web e nas redes sociais. Podedes consultalas referencias e máis información sobre o achado nos seguntes enlaces:

  1. Vídeos dos feitos. Na web de Julio (natureandphoto.com/biologia) e na conta de You Tube (https://youtu.be/dul68y_X6rs)
  2. Short comunication enEntomological Science (necesaria subscrición) “Field observation of hunting behaviour by larva and adult of diving beetle Dytiscus marginalis Linnaeus, 1758 preying on Lissotriton boscai (Lataste, 1879). Julio Eiroa, Daniel Sabucedo e Gonzalo Mucientes. Se tes interese en ler o artigo completo podes solicitar copia a Julio Eiroa (jeiroa@natureandphoto.es) ou a Gonzalo Mucientes (gmucientes@iim.csic.es)
  3. Revista QUERCUS (necesaria subscrición) https://www.librerialinneo.com/quercus-439.

Vogalía de Medio Ambiente

Memoria II Xornada de erradicación de eucaliptos no Galiñeiro

O sábado 17 de setembro colaboramos con Jose, coordinador da Comunidade de Montes de Vincios, nunha tarefa esencial.

Ás 09:30h xa estabamos todos en marcha, machada e tesoiras en man, preparados para arrasar calqueira indicio de eucalipto que se puxera ante nós. E así foi como, tras una pequena charla sobre os proxectos que a comunidade de montes se trae entre mans, nos lanzamos ao monte.

Polo camiño nos atopamos cunha fermosa escultura, a piques de ser rematada por Marcos, bautizada coma ‘O guerreiro do Gali’ en representación da historia da serra e dos asentamentos primarios que houbo anos atrás. Unha fermosa escultura que vos dará a benvida á serra cada día.

Fomos 20 persoas entusiastas, proactivas, colaboradoras e moi concienciadas coa problemática das especies exóticas invasoras, en concreto co eucalipto e os problemas que deriva nos nosos montes (xa o faláramos aquí). Ademáis, saíron temas a debate moi interesates coma o novo plan forestal da xunta (algo comentado aquí) ou a historia desta e outras árbores prestando especial atención a por qué se introduciron ou cal foi o motivo da suas plantacións.

A verdade que foi unha xornada moi boa na cal Jose e eu mesma quedamos moi agradecidos da vosa colaboración. Anticipamos que este vínculo estase a facer cada vez mais estreito e que haberá unha terceira xornada o ano que ven. Se non queredes esperar non vos preocupedes! Jose está encantado de explicar cómo e onde arrincar eucaliptos, se vos mergullades na súa web ou no seu Facebook podedes atopar información. Ata teñen un proxecto onde se escaneas uns códigos QR infórmante de qué proxecto se está a facer ahí e como podes colaborar nuns metros a redonda, unha idea fascinante.

Non hai II sen III! Grazas a todos!

Fotos de Carlos Garrido.

Cristina Fernández González, vogal de Medio Ambiente.

II Xornada de erradicación de Eucalipto na Serra do Galiñeiro (17/09/22)

Como xa avanzamos na circular de Setembro, este sábado ímonos de cazaeucaliptos!

Quedamos ás 09.30h no parque forestal do Monte Galiñeiro con Xose, da comunidade de montes de Vincios, para ir nesta segunda xornada a colaborar cos grandes proxectos desta asociación eliminando eucaliptos e repoboando con frondosas. Será preciso que o que poda leve unha macheta, tesoiras de poda grandes ou calquera ferramenta últil, xa que non temos para todos. O transporte esta vez farase de xeito individual e remataremos cara as 13:15h. A efectos de quorum é preciso chamar ao club antes do xoves para anotarvos (telf. 986420551).

A problemática das especies exóticas invasoras xa a comentamos aquí polo que, centrándonos no eucalipto, imos dar por aquí unhas pinceladas máis de como avanza a nosa particular transición ecolóxica.

Comentado tamén neste artigo sobre o eucalipto de hai un ano, no 2021 iniciouse a elaboración dun novo plan forestal para a nosa comunidade onde se inclúen actuacións entre 2021 e 2040, plan denominado en redes como “Hacia la neutralidad carbónica”.

Este plan ten unha dotación económica de 9400 millóns de euros e entre os seus obxetivos principais destacan os seguintes:

  • Preténdese repoboar de frondosas mais de 425000 hectáreas (ha), a maiores de levar a cabo actuacións de mantemento sobre o 15% restante dos bosques actuais vivos e autóctonos, pero esquecidos.
  • Preténdese aumentala sembra de coníferas de variedades xenéticas escollidas en 20000 ha. Na miña opinión, esto podería ser un intento de transición económica de eucalipto a piñeiro para atender a demanda da industria madereira.
  • E agora sí, preténdese reducir o 5% da superficie actual de eucalipto pero mellorala produtividade destas plantacións alí onde quedan controladas.

No tocante a este último punto, mentres a lei non estea aprobada existe a Lei de recuperación da terra agraria de Galiza, de carácter transitorio, onde xa se regulan as actuacións que teñen que ver coas especies do xénero Eucalyptus.

Nesta lei dictaminouse que ata finais de 2025 só estará permitida a nova planta de exemplares cando se trate de replantar zonas xa adicadas a este tipo de explotación en máis do 50% da súa superficie ou a fín de substituír unha plantación xa existente pero que teña cambio de uso, por exemplo, se cambias eucaliptos por piñeiros podes plantar a mesma superficie de eucalipto noutro lado (¿?).

Aínda que reducir un 5%, ou simplemente seguir plantando noutros casos, non é unha solución o problema, o que sí axuda é a finalidade da última lei mencionada cuxo obxetivo principal é reforestar terreos que tiveran caracter forestal no pasado, pero que quedaran rasos a causa de talas, lunes, plagas ou tralo efecto de axentes meteorolóxicos extremos. Esta recuperación ten como finalidade o uso agrícola, gandeiro ou forestal e no seu contido enmárcanse tamén axudas económicas de carácter social para incentivar o crecemento demográfico nestas áreas abandoadas.

Na elaboración do novo plan forestal de Galiza consta de maneira moi explícita que, ‘co fin de propiciar a maior participación social, serán consultados os propietarios forestais, particulares e montes veciñais, as entidades locais, o sector empresarial e os demais axentes sociais e institucionais interesados’. Coma non sabemos se esto será ou non vinculante, a nosa actuación como cidadáns concienciados coa problemática diríxese a axudar a aqueles que levan anos traballando coa mesma intención: repoboar os montes da nosa contorna con especies autóctonas, xestionalos e coidalos baixo o lema de que unha plantación controlada constitue un maior sumideiro de carbono e dificulta en maior medida a expansión de lumes.

Dende o Club facemos un chamamento a que vos animedes a traballar media xornada do sábado con nós, os beneficiarios non só son os montes senón todos nós.

Vémonos no monte, unha aperta.

Cristina Fernández González, vogal de medio ambiente.

Referencias

Lei de montes https://www.xunta.gal/dog/Publicados/2012/20120723/AnuncioC3B0-050712-0001_gl.html

Lei de uso agrario de Galicia https://www.boe.es/ccaa/dog/2021/094/g24908-25102.pdf

Un ano máis, Galiza está de loito

“Pobos probes ardidos de tristura, mouros de queimados”
– Uxío Novoneyra, Os eidos (1955)

Antes de comezar, gustaríame informarvos de que este texto non está tan referenciado e ben organizado como adoitamos facer nesta vogalía, non é un artigo de divulgación científica, é un artigo de opinión onde se amosa a impotencia que todos levamos dentro este días.

Non levamos nin un mes de estío e xa arderon mais de 19000 hectáreas do noso monte.

O xoves pasado comezaban diversos focos de lume nas provincias de Ourense e Lugo, provocadas pola gran tormenta eléctrica rexistrada1. Tres días máis tarde, o domingo, as fortes rachas de vento cambiante complicaron os labores de extinción permitindo que o lume se achegase ás casas. Veciños de Valdeorras, A Pobra do Brollón e distintas parroquias do Courel foron chamados a abandonar as súas vivendas aínda sen escoitar medios aéreos de extinción. O desacougo de marchar sabendo que non se está facendo todo o posible xerou un sentimento de impotencia que fixo voltar a moita xente para poñerse coas súas propias mans a controlar o lume.

É curioso como a maioría parte dos informativos (Antena 3, La Voz de Galicia, por exemplo) manifestan que  a Xunta despregou un gran dispositivo de loita contra o lume formado por avións, helicópteros, motobombas e bombeiros que traballan sen descando. Alfonso Rueda aseguraba nunha declaración que «Están trabajando todos los efectivos disponibles”, dato no que confío. Pero máis curioso aínda é pensar por qué se esperou ata o domingo para despregar tal cantidade de medios e se realmente tódolos efectivos dispoñibles son os realmente necesarios tras unha vágoa de calor con risco de tormenta eléctrica ou se existe a posibilidade de que tódolos medios dispoñibles non sexan suficientes en materia de prevención e extinción de incendios.

Ademais, a día de hoxe, o presidente da comunidade tamén informou que, tras desaloxar 30 núcleos de poboación con máis de 500 persoas evacuadas na provincia de Lugo e outros 250 en Ourense, “a prioridade é controlar os incendios” asegurando tamén que “evaluaranse os danos e veranse as axudas que sexan necesarias”. Eu, tras escoitar os testemuños de veciños do Courel que aseguraban non escoitar medios aéreos ata ben avanzado o lume creo que a mellor axuda é un bo plan de prevención.

PLADIGA, a intención parece que existe

O PLADIGA deste ano2 (Plan de Prevención y Defensa Contra los Incendios Forestales de Galicia) tiña como obxectivo que arderán menos de 16000 hectáreas no ano, e xa imos mal… Na memoria de 2022 existen actuacións de prevención que inclúen videocámaras, drons e un programa de sensibilización ambiental e de actuación contra o lume especialmente dirixido ás 30 localidades consideradas de risco extremo de incendio, onde estaban previstas 35 charlas formativas que tamén chegan tarde.

Ademais, o plan contempla tamén non superar a situación 2 (na que se poñen en perigo aldeas) en máis de 8 unidades, xa levamos 4 como vedes na Figura 1. Tamén se pretendía reducir o tempo de reacción ante incendio en 20 min e non sobrepasar as 4h e 17 min para considerar o incendio extinguido. Eu penso que xa que nos poñemos tan precisos co tempo de actuación habería que colaborar con meteorólogos para poñernos precisos tamén en materia de temperaturas e tormentas.

Figura 1. Focos de lume en Galiza. Ubicación e superficie queimada de cada un dos focos
ás 19.15 horas do 19 de Xullo. O tamaño do círculo é proporcional ás hectáreas queimadas. Sndo o máis grande o de Valdeorras con 7500 hectáreas queimadas ata agora3.

Estamos xa falando dos incendios de sexta xeración, así denominados aqueles onde arden 500 hectáreas ou máis de forma explosiva e extrema propagándose a gran velocidade. Estes son cada vez máis abundantes en España aínda que, polo de agora, só supoñen un 0,19 % do total de lumes. Non obstante, neste tipo de incendios arde máis do 35% da superficie total afectada, un valor bastante significativo. Trátase de un fenómeno claramente vinculado ao cambio climático, con condicións meteorolóxicas cambiantes e que provoca tormentas de lume.

Onte, a RTVE reportaba que o lume xa superaba as 13.500 hectáreas, mais do triplo que fai 48 horas según as estimacións provisionais da Consellería de Medio Rural. Isto quere dicir que o lume se propaga aproximadamente a 94 hectáreas por hora. 940000 m2 por hora é a taxa de desaparición dos pulmóns verdes da Galiza, sen dúbida pódense clasificar coma incendios de sexta xeración.

E só como dato, na seguinte imaxe (Figura 2) amósase unha estimación da porcentaxe de anos nos que a temperatura dos meses de estío será rexistrada como máxima entre 2046 e 2065. É dicir, o número de vagas de calor non deixará de aumentar en todo o planeta se non se pon freo a queima de combustibles fósiles e a deforestación.

Figura 2. porcentaxe de anos nos que a temperatura dos meses de estío será rexistrada como máxima entre 2046 e 2065. Diffenbaugh and Field 20134.

Actuacións

Mentras tanto seguimos esperando por unha lei xusta de prevención e loita integral contra incendios que contaba ser aprobada neste 2022. Pregúntome se se modificará o borrador… quizáis os “paisaxes cortalumes” que propoñen son todas esas pista polas que subirán as aspas de eólicos aos montes.

O que sí é certo é que precísase un cambio de paisaxe (do que xa falamos e falaremos mais noutra ocasión) para paliar a expansión dos incendios forestais ano tras ano, xa non só na época de estío senon durante todo ano xa que cada vez son menos estacionais.

Según un informe de World Wildlife Fund, Galiza concentra o 29% dos incendios de España sendo a comunidade autónoma máis afectada. Parece que as actuacións para unha transición de paisaxe estanse intentado levar a cabo. A moratoria ao eucalipto recoñece o problema que acontece á comunidade e a nova lei de recuperación de terras agrarias tamén parece ir en contra do abandono dos montes, actuación que pode beneficiar moito a prevención de lume ademais de frear o despoboamento xeneralizado do rural galego.

A cuestión aquí e se todas esas medidas ben intencionadas se levarán a cabo en tempo e forma. Só nestes días xa levamos queimados un terzo da área protexida do Courel6, un terzo de ese remanso de biodiversidade do que faláramos neste artigo.

Ánimo e forza a tódolos veciños.

Cristina Fernández González, vogal de Medio Ambiente.

 

Referencias e bibliografía

1Web de rexistro de tormentas eléctricas

http://www.lightningmaps.org/blitzortung/europe/index.php?bo_page=archive&bo_map=europe_full_big&lang=en&bo_year=2022&bo_month=07&bo_day=14&bo_hour_from=0&bo_hour_range=24#bo_arch_strikes_maps_form

2Memoria PLADIGA https://mediorural.xunta.gal/gl/temas/defensa-monte/pladiga-2022

3Figura 1 https://www.lavozdegalicia.es/retransmision/galicia/2022/07/19/casas-quemadas-900-desalojados-suspendido-ave-madrid-galicia-incendios-forestales/01071658207568390322989.htm

4Diffenbaugh and Field 2013 https://www.science.org/doi/epdf/10.1126/science.1237123

5Informe de WWF https://www.wwf.es/?57700/Informe-sobre-incendios-forestales-2021-Paisajes-Cortafuegos

6 https://www.gciencia.com/medioambiental/os-incendios-arrasaron-case-a-terceira-parte-da-area-protexida-do-courel/

Mais enlaces consultados

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/lemos/folgoso-do-courel/2022/07/16/incendios-courelas-chamas-metian-medo/00031658000528930887144.htm?utm_source=facebook.com&utm_medium=referral&utm_campaign=share&utm_content=00031658000528930887144&fbclid=IwAR1WoBdLv0IwIcty7v1qdDEjaVJdPSX6oX2dJhVcltj3OTsrWtRTdwBysnY

https://www.abc.es/espana/galicia/abci-xunta-180-millones-inversion-frente-incendios-formara-vecinos-zonas-mayor-riesgo-202206021252_noticia.html?ref=https%3A%2F%2Fwww.abc.es%2Fespana%2Fgalicia%2Fabci-xunta-180-millones-inversion-frente-incendios-formara-vecinos-zonas-mayor-riesgo-202206021252_noticia.html

https://www.elprogreso.es/articulo/ribeira-sacra/podemos-falar-que-isto-inferno-dice-agente-forestal/202207170940011589739.html?fbclid=IwAR0xXQOyG6Ceweh0T23X5yQihqBG29pp_lMQAZFi9H_LduF-32w79flr2IU

Memoria actividade Día dos Océanos 2022

O domingo 12 de xuño pasamos unha xornada marabillosa. Pola mañá embarcámonos no Nautilus, buque da empresa Ocean Secrets. Fomos rumbo N cara ao faro de Conde Pego e no traxecto Ismael e Andrés déronnos unha explicación de por que a ría de Vigo ten tanta produtividade (xa vos dixen que isto merece un artigo enteiro que chegará nalgún momento 😊), e de como comeza a base da cadea trófica (botádelle un ollo a este artigo no que se fala do fitoplancto).

Foto 1. Imaxe do ROV que nos permite coñecer como son os fondos da ría de Vigo, propiedade de Ocean Secrets.

Trala explicación amosáronnos a tecnoloxía punta que levan a bordo. Cun ROV (vehículo de operación remota, polas súas siglas en inglés) e coa imaxe en pantalla, mergullámonos cunha draga que nos permitiu coller unha mostra do fondo mariño. Para a nosa sorpresa, non se trataba de area nin rocha, tratábase dun fondo de Maërl. Estes fondos están suxeitos a protección, son fondos formados por algas coralinas vermellas, semellan corais pero son algas! Coñecidos tamén por rodolitos porque se van movendo polo fondo, rodando coas correntes e o mar de fondo para captar a luz por todas as súas caras. Teñen un papel importante no control da acidificación das augas, xa que empregan carbonato cálcico no seu esqueleto, así e todo, o seu crecemento lento de apenas 1mm por ano fai que as perturbacións no ecosistema lles afecten moito.

Foto 2. Mostra de rodolitos ou Maërl (Todo foi devolto ao seu lugar de orixe).

Despois puxemos rumbo a unha batea, onde nos mergullamos de novo co ROV observando o cultivo de mexillóns ata o fondo. Rapidamente nos atopamos cunhas 5 nécoras nun espazo de 2m2 pero tamén chamaba a atención a cantidade de estrelas de mar e algún que outro ourizo que andaban aproveitando os restos de materia que caía dende o cultivo.

Foto 3. Cultivo de mexillóns en batea acompañados dunhas algas laminarias no fondo.

Xa cando pensabamos que remataba a nosa ledicia, aumentou. Cunha rede collemos unha mostra de auga nun bote, parecía que había moita sucidade pero non! Tratábase de plancto que puidemos observar ao microscopio. Foi incrible ver o plancto no seu conxunto e saber que sen eles non habería nada máis no mar. Dentro do fitoplancto observamos varias especies de dinoflaxelados como Noctiluca (ollo ao mar de ardora!) ademais dalgunha cadea de diatomeas, mentres que no grupo do zooplancto atopamos larvas nauplio, zoea (de crustáceos) e incluso de equinodermos, ademais dunha larva de peixe á que vimos como lle latía o corazón. Sen dúbida poder ollar todo isto, que a simple vista semella non existir, é un dos mellores agasallos!

Foto 4. Imaxe da mostra de plancto ollada nun microscopio con 40 aumentos.

Para finalizar a nosa completa inmersión, e grazas a unha sonda, atopamos un pecio! Un barco afundido hai moito tempo que serve hoxe en día de refuxio para moitas especies, incluído un congro que semellaba moi atento á nosa mirada.

Deixando o buque amarrado na illa de San Simón, fixemos un percorrido, da man dos guías de Alecrín, que nos amosaron toda a illa e a súa interesantísima historia, dende leprosería, onde non había lepra (un nome pouco representativo), ata o bosque de buxos máis antigo de Europa. Era e segue sendo unha das madeiras máis impermeables e prezadas para facer menaxe de cociña.

Foto 5. O bosque de buxos máis antigo de Europa, aproximadamente 300 anos.

Foto 6. Medio grupo de trevinqueiros no bosque de buxos.

E, xa de volta ao porto deportivo de Vigo, non queda máis que agradecer a Ocean Secrets, a Alecrín e a todos vós a participación neste fermoso Día Mundial dos Océanos!! Tedes algunhas fotos máis premendo AQUÍ.

Unha aperta azul.

Cristina Fernández González, Vogal de Medio Ambiente.

Día Mundial dos Océanos: O Océano no punto de mira

O noso planeta é O Planeta Azul. Eu pregúntome, como pode ser que con ese nome esteamos aínda a intentar xerar conciencia do importante que é manter os mares en bo estado de saúde. Será posible que, cubrindo o 70% do planeta, nós teñamos unha visión tan egocéntrica que nos impida pensar no mar cando éste nos sobrepasa da altura dos xeonllos?

Conservar e empregar sostiblemente os océanos, os mares e os recursos mariños para o seu desenvolvemento sostible é o título do obxectivo número 14, proposto pola ONU no marco de accións a levar a cabo antes de 2030. Claro que para iso, primeiro hai que coñecelo.

Neste artigo, a pesar de que algo xa se falou na edición do pasado ano, imos reivindicar a saúde dos nosos océanos prestando especial atención a súa base, aos organismos que dan vida ás nosas augas.

Por que o océano regula o clima?

Os océanos inflúen no clima almacenando calor en forma de irradiancia solar, distribuíndoa xunto coa humidade e dirixindo as correntes mariñas. Pero, ademais, actúan regulando a concentración de CO2 no planeta, un dos principais gases de efecto invernadoiro, como comentabamos nesta entrada.

As grandes masas de auga son bos almacéns de carbono, moito máis que a atmosfera, só que o CO2 lle leva un tempo chegar ata o fondo do océano onde se almacena por longos períodos de tempo. A viaxe comeza con diminutas algas…

Fitoplancto: O pulmón descoñecido

Preguntarédesvos como recolle carbono o océano, pois é grazas á fotosíntese. A fotosíntese é o conxunto de reaccións polas que certos organismos son capaces de transformar a enerxía do sol en materia orgánica absorbendo carbono. É unha maquinaria perfecta! Totalmente renovable e con refugallos nocivos cero.

Na terra coñecemos ben os organismos fotosintéticos, son as árbores e as plantas. Un bo exemplo atópase nas grandes selvas tropicais, coma a selva do Amazonas, renomeado coma o pulmón verde do planeta. Pero cabe mencionar que tamén temos un pulmón azul do que se fala moito menos e que se encarga de levar a cabo aproximadamente o 50% da captación de CO2 neste planeta, este é o fitoplancto.

O fitoplancto son organismos moi pequenos, hainos de apenas unha milésima parte de un milímetro de diámetro, pero son moi diversos e moi abundantes! Habitan toda masa de auga de todo o planeta (tamén en auga doce, non só salgada) e realizan a fotosíntese sempre e cando dispoñan de luz e algo de nutrintes.

Crean formas fermosas na superficie dos océanos, tanto que poden ser vistas dende o espazo con imaxes de satélite (Figura 1). Cun pouco de procesado, estas imaxes captan o seu contido de clorofila (principal pigmento da fotosíntese) e dannos unha estima de canto fitoplancto pode haber aí! Parecería un dato sen máis, pero isto é súper importante porque permítenos estimar canta biomasa existe na base da cadea trófica disposta a transferirse polos distintos compartimentos do ecosistema. Como na terra, a cadea está formada por produtores primarios, herbívoros e consumidores. No caso dos océanos os produtores son estas diminutas algas que serven de sustrato para organismos herbívoros que habitan con elas na columna de auga e que son inxeridos á súa vez por outros máis grandes (Figura 2). Así, a partires da biomasa de fitoplancto, podemos chegar a estimar a cota de xureis de cada tempada de pesca. Iso sí, non sen esforzo porque a investigación e os modelos ecolóxicos que existen tras isto son moi complexos e teñen en conta gran cantidade de variables…

Figura 1. Imaxe do Satélite MODIS Aqua cando pasaba polo Atlántico Norte o 23 de Xuño do 2007. Nos sombreados de cor verde amósanse altas concentracións de firoplancto.

Podemos dicir que realmente o fitoplancto sustenta as pesquerías de todas as especies comerciais que tan acostumados estamos a ver nos mercados. E normalmente, as zonas máis produtivas son as zonas costeiras, como a ría de Vigo! Que ademais ten algunha peculiaridade oceanográfica da que falaremos noutro momento. Non é casualidade que as rías galegas sexan famosas polo seu peixe…

Figura 2. Exemplo da cadea trófica, simple e corta que se dá nas rexións máis productivas do océano. As diatomeas son un grupo de fitoplancto moi amplo, de tamaños intermedios a grandes e sustentan o primeiro elo desta sinxela rede trófica. A figura está modificada de Chávez et al.1

E ademais da fotosíntese? Pois moito do fitoplancto que non é consumido nin desintegrado na columna de auga pasa a afundir cara ao fondo e vai formando parte do solo dos océanos. Unha vez chega aí é moi difícil que volva formar parte de procesos biolóxicos e permanece sepultado durante períodos de tempo moi longos actuando coma un almacén de carbono a escala de tempo xeolóxica.

Isto é unha das maiores vantaxas das que tomamos parte e, ata onde sabemos, as zonas costeiras máis productivas teñen un maior excedente de biomasa dispoñible para chegar ao fondo do mar e almacenarse (ademais de ter máis fitoplancto tamén son máis gordos e afunden antes!) polo que a ría de Vigo se leva outro punto neste contexto.

De feito, ao longo do tempo existiron e existen investigacións e experimentos que avogan por intentar concentrar gases de efecto invernadoiro en rochas e tiralos ao fondo do mar, sería acelerar o proceso natural para poder facer fronte ao aumento exponencial de gases na atmosfera (Figura 3). Estas actuacións parecen a priori unha solución porque as novas rochas son almacenadas en lugares xa moi afectados como antigos pozos de gas e petróleo, pero haberá que ver como responden a longo prazo e canto e como poden afectar aos determinados habitats e ecosistemas das zonas onde se somerxen. Sen contar que, quizáis, saia máis caro, literalmente, o remedio que a enfermidade.

Figura 3. Portada da BBC. Máis información nas referencias 2 e 3.

Que pasa nun contexto de quecemento global?

Pois moitas cousas porque o quecemento non vén só senón que vén da man doutro tipo de alteracións coma cambios na concentración de dióxido de carbono, da dispoñibilidade de nutrintes ou luz entre outros, e isto ten repercusións moi complexas para as que a investigación continúa a buscar respostas.

Se queredes saber un pouquiño máis do que lle pode acontecer ao fitoplancto cando a temperatura varía, ollade este artigo que escribín noutra ocasión. Aí vese que as interaccións entre diversos factores nun ecosistema sempre complican a interpretación de resultados aparentemente simples.

Datos que amosan a importancia do océano na nosa vida

Incluso se chega a dicir que somos accionistas da Terra apostando así porque debemos coidala, pero non nos confundamos. Nós non somos accionistas, o beneficio non é económico, é tan simple coma seguir habitando este planeta. Pero, por se alguén quere a puntualización económica, aquí vos deixo estos datos publicados pola ONU:

  1. O 90% do comercio mundial emprega o transporte marítimo.
  2. Máis do 30% da extracción dos combustibles fósiles que empregamos se realiza nos océanos.
  3. O turismo de sol e praia é o maior a nivel mundial representando o 5% do PIB mundial e entre 6-7% do emprego mundial.
  4. Os cables submarinos transportan o 95% das telecomunicacións mundiais (aínda non todo é satélite).

Ademais quero puntualizar que as mareas, as ondas, as correntes e a enerxía eólica son fontes de enerxía emerxentes con grandes posibilidades para obter enerxía con baixas emisións de carbono, pero debemos prestar especial atención a non permitir a creación de macroparques que estean a estragar “baixo terra” tanto esforzo científico.

Coidemos aos océanos para coidarnos a nós mesmos!

Non vos esquezades de que vémonos o domingo 12 ás 10:00h no Nadador, diante da estación marítima do Porto de Vigo, para saír de cruceiro ambiental no buque Nautilus, de Ocean Secrets.

Unha aperta

Cristina Fernández González, vogal de Medio Ambiente.

Referencias

1 Francisco P. Chavez, Monique Messié, and J. Timothy Pennington (2011) Marine Primary Production in Relation to Climate Variability and Change. Annual Review of Marine Science 3:1, 227-260

2 https://www.bbc.com/mundo/noticias-36499441

3 https://www.xataka.com/ecologia-y-naturaleza/como-convertir-el-dioxido-de-carbono-en-piedras-y-de-paso-frenar-el-calentamiento-climatico