O Courel, corazón da Galiza. Saída 30-01/11/2021

“Terra de Caurel, aspra e forte, de inxente beleza…
Terra brava de lobos e águias; terra outa de fragas e devesas…”
A lus do Candil-Ánxel Fole

O Courel, a montaña luguesa, probablemente a zona de montaña máis biodiversa de Galiza. A través de 21.000 hectáreas, as tradicións culturais e a sabedoría medioambiental xúntanse para amosar de onde vimos e a quen pertencemos. A min asómbrame a cantidade de galegos e galegas que non coñece este espazo e, dos que o coñecemos, o pouco que aprezamos a súa riqueza medioambiental e cultural. Pero nesta fin de semana longa imos mellorar un pouco este aspecto.

Podemos comezar dicindo que no Courel hai de todo, non se deixa de lado ningún dos reinos, albergando fungos, flora e fauna moi diversos pero tamén formacións xeolóxicas moi curiosas e traballadas durante miles de anos. Tanto que o proxecto Montañas do Courel acadou en 2019 a categoría de Xeoparque Mundial aceptada polos expertos en xeoloxía, historia e natureza da UNESCO. Na serra pódense atopar os restos de ata 13 graciares diferentes, pegadas da última glaciación, dos que os máis famosos son A Laguna de Lucenza ou o Val da Seara. Ademais, a serra está chea de pasadizos e galerías conectados entre si para o desfrute dos afeccionados á espeleoloxía.

Os seus cumios son modestos e pouco escarpados, onde destaca o Pía Páxaro (1610m) coas súas extraordinarias vistas panorámicas e tamén os cumios de Formigueiros (1639m) e Montouto (1541m). Aínda que non son os máis altos, tampouco hai que descartar a beleza de montes coma o Alto do Couto e o Alto da Pedra.

Na contorna consérvanse restos de civilizacións prehistóricas coma os Castros de Vilar, fermosísimo paisaxe por riba do Río Lor, e a cova rupestre do Oso en Moreda. Pero tamén de civilizacións non tan prehistóricas, así atopamos restos de explotacións mineiras da época romana, coma Monte Cido e algunha ruina medieval, coma a fortaleza de Carbedo, en Esperante.

O Courel está atravesado por grandes veas e arterias de auga doce, fonte de vida. Un entramado de ríos e afluentes onde o Río Lor adquire especial importancia polo gran coto de troitas que ten. Ademais, ás súas beiras pódense observar lontras de cando en vez, así coma mouras peiteando os seus cabelos.. tal e como contan as lendas. Estade moi atentos que o cruzaremos moitas veces durante a nosa saída.

Acompañados polo aire, podemos observar exemplares de aguias cobreiras, miñatos e aguiachos, anímovos a que non lle perdades ollo porque levarei unha guía para tentar identificalas. Pegados á terra a súa biodiversidade é inesgotable. Para os afeccionados a micoloxía as opcións son moitísimas, dende as típicas zarrotas e cantarelos ata as mais mortíferas amanitas. Ao fondo da noticia tendes unha sinxela guía para que lle botedes unha ollada antes de ir.

Nos últimos anos tamén emerxeu un parque botánico adiado únicamente as orquídeas, esas fermosuras cheas de cores e formas. Pois aquí atopamos 25 especies pertencentes a 13 xéneros distintos que descansan sobre o chan de rocha caliza. Iso si, só unha delas é endémica da serra courelá, a Dactylorhiza cantabrica, con frores amarelas ou vermellas que coido que non atoparemos nesta época do ano.

Fotografía da Devesa da Rogueira por Pío García, obtida do seu blog (https://www.viajandoconpio.com/devesa-de-rogueira-folgoso-do-courel/)

Para os afeccionados a botánica, a Devesa da Rogueira é a guinda do pastel. Conforma un tipo de bosque atlántico de 3km2 que cambia de vexetación a medida que se ascende ata os 1600 metros de altitude. Pasamos de atopar arbustos baixos e plantas aromáticas a adentrarnos nun bosque pechado cheo de grandes árbores que protexen e suxeitan as repregadas ladeiras, por onde baixan multitude de regatos. Neste espazo deleitarémonos co silencio, cos cantos dos paxaros, co voo rasante das aves rapaces e mesmo poderemos seguir algún rastro que outro de corzos e gato montés, ou lobos con máis sorte.

Por elo, imos adicar o día principal da saída a visitar este espazo. Faremos a ben coñecida ruta PR-G222, coa compañía de Roi, socio do club, habitante do Caurel e licenciado en ciencias forestais, que nos irá contando as curiosidades que esconde esta terra. Non vos esquezades de ir apañando castañas porque, esa mesma tarde de volta o Acampamento, poderemos asalas para desfrutar do noso tradicional magosto no seu epicentro. Gaitas, panderetas, pandeiros e cunchas son benvidas para animar a velada así coma contacontos de lendas e historias máxicas moi apropiadas para o lugar.

Aínda con todo, gustaríame mencionar que O Courel ten dúas grandes presións antropoxénicas que xa levan feito varios estragos. Dende as explotacións de pizarra, que comezaron legalmente no ano 1974, co seu baixo porcentaxe de aproveitamento (só un 1% de todo o extraído é aproveitado como pizarra1) ata a emerxente industria/negocio dos megaproxectos de parques eólicos que levan a fragmentación de moitos hábitats. Por isto, vaiamos nesta saída en son de paz e harmonía coa natureza, como sempre facemos, en autocar e durmindo preto do chan, deixando só a pegada dos nosos pasos. Canto máis coñecemos máis nos urxe conservar. Paga a pena que dende os máis cativos ata os máis medrados vos animedes a vir a esta saída bañada das cores do outono que nos ofrece a serra courelá.

Imaxe das minas a ceo aberto do Courel, ano 2012.

Durante todas as xornadas estades convidados a sacar fotos da súa fermosura. Para motivarvos a que carguedes coa cámara, haberá un concurso no que establecerán 2 categorías, paisaxe e fotografía macro, que levarán un extra de puntuación para quen poida describir brevemente a especie ou ecosistema fotografado prestando especial atención a se se trata de ecosistemas/especies autóctonas ou alóctonas. Lembraredes da problemática das especies exóticas invasoras xa comentada aquí. As bases do concurso están especificadas aquí e os premios para cada categoría consistirán nun vale de 50€ para gastar en material de montaña e un agasallo conmemorativo coa historia do club.

Compartiremos esta saída coa sección de infantil, montaña, sendeirismo e coas persoas da UVIGO que desexen participar. Lembrade que todos debemos ter un seguro deportivo vixente para o día das actividades. Non esperes ata o final para anotarte xa que as prazas no autobús e no acampamento son limitadas. Saimos ás 07:30h dende Plaza España, máis información chamando ao club.

A LISTA ÁBRESE O DÍA 14 E PÉCHASE O 27 DE OUTUBRO

Unha aperta.

Cristina Fernández González, vogal de Medioambiente.

Bibliografía e enlaces de interese

1 Vidal Romani J.J., Grandal d’Anglade A., Vila Anca R. Percorrido xeolóxico pola serra do Courel. Universidade da Coruña.
https://www.usc.es/export9/sites/webinstitucional/gl/servizos/eccourel/descargas/PUBLIS/Percorrido-xeoloxico-serra-do-Courel.pdf

Guía de Micoloxía do Courel: https://www.usc.gal/export9/sites/webinstitucional/gl/servizos/eccourel/descargas/Micoloxia_galego_web.pdf

Guía de boas prácticas no Courel:

https://fundacionosopardo.org/wp-content/uploads/2019/06/Buenas-practicas-turismo-Courel.pdf

Bases do III Concurso de fotografía dixital (O Courel 30-01/11/2021)

PARTICIPANTES

Poderán tomar parte todos os fotógrafos, afeccionados ou profesionais, SOCIOS OU NON SOCIOS do club, que así o desexen. Quedan excluídas de participar as persoas encargadas da organización desta actividade.

Os dereitos de participación, tanto para socios como para os non socios, adquírense unha vez inscritos na saída do Courel que se realizará entre o 30 de outubro e 1 de novembro de 2021, especificando no momento da reserva de praza a opción de «Concurso fotográfico». Lembramos para os non socios que no momento da inscrición deben dispor dun seguro deportivo (no caso de non estar federados) necesario para os 3 días de actividade.

O número mínimo de participantes para que se celebre o concurso será de 5.

PERÍODO E MODO DE INSCRICIÓN

O período de inscrición, tanto para a actividade en sí como para o concurso fotográfico, ábrese o xoves 14 ás 19:30 horas e péchase o mércores 27 de outubro ás 21:00 horas.

Hai dúas opcións para inscribirse: pasando polo local social do club ou ben chamando por teléfono, no horario habitual, de martes a venres de 19:30 a 21:30 horas.

TEMÁTICAS

Haberá dúas categorías: paisaxe e fotografía macro. Ambas levarán un extra de puntuación para quen poida describir brevemente a especie ou ecosistema fotografado, prestando especial atención a se se trata de especies autóctonas ou alóctonas. Non é obrigatorio participar nas dúas temáticas.

FOTOGRAFÍAS

Cada autor poderá presentar ata un máximo de dúas fotografías por tema, é dicir, como máximo cada fotógrafo achegará catro fotografías.

As obras presentaranse a concurso únicamente como arquivos dixitais, admitirase o formato JPEG, sen engadidos de marcos, bordos ou pés de foto e cunha resolución suficiente para amplialas a 40x30cm (peso máximo 2mb). Aconsellámosvos traballar coa máxima resolución das vosas cámaras fotográficas, facer unha comprobación previa dos parámetros da cámara e asegurarse de que a tarxeta estea limpa e teña capacidade suficiente.

Adicionalmente, para os que queirades a puntuación extra, engadirase un texto en Word ou PDF co título da obra e a descrición da mesma.

PRESENTACIÓN

Os concursantes terán que enviar as fotografías a dirección de correo electrónico info@trevinca.es. Deberán estar perfectamente identificadas con respecto á autoría e categoría á que se presenta cada unha, seguindo o seguinte esquena: “NomeAutor/a_Macro”; por exemplo “CristinaFernándezGonzález_Paisaxe”. Deberase identificar deste mesmo modo o word ou PDF coa descripción da obra, no caso de engadilo.

Dende ese enderezo se enviará un e-mail de confirmación cando se reciban. Unha vez enviadas o concursante non poderá facer cambios.

DATA DE ADMISIÓN

O prazo de presentación estará aberto dende que remate a actividade do Courel o luns 1 de novembro ás 21:00h ata o venres 5 de novembro ás 21:00h. Tódalas obras enviadas fora de prazo non poderán participar no concurso.

LUGAR E DATA DE EXPOSICIÓN PÚBLICA

Tras unha previa selección, as obras recibidas serán expostas no local social do club en formato 40x30cm a partir do martes 19 de novembro ás 19:30h.

XURADO

 O xurado será designado pola Xunta Directiva do Club Peña Trevinca Montañeiros de Galicia. Estará formado por tres persoas independentes que se distinguen polo seu elevado grao de experiencia, coñecementos e gustos en temas fotográficos. O seu fallo é inapelable e, se houber lugar, decidirá sobre calquera incidencia que puidese presentarse.

Avaliarán as fotografías presentadas a concurso de forma individual e anónima, baseándose nunha rúbrica que será publicada na web unha vez finalizado o prazo de presentación de fotografías (venres, 5 de novembro ás 21:00h).

FALLO

O fallo do xurado farase público o martes 19 de novembro ás 20:00h no local social do club, anunciándose na web e nas redes sociais do Club Pena Trevinca Montañeiros de Galicia nas seguintes horas.

PREMIOS

Se entregará un premio monetario para gañador/a en cada unha das temáticas. Constará dun vale de 50€ para gastar en material deportivo. Ademáis, os segundos postos terán un agasallo conmemorativo da historia do Club Peña Trevinca Montañeiros de Galicia.

O mesmo autor/a non poderá obter os dous postos, só o primeiro ou segundo, de modo que os premios non son acumulativos, sempre prevalecerá o de maior valor. Os premios serán entregados no acto social de entrega de trofeos anual que se celebrará no auditorio dos PP. Capuchinos o día 17 de decembro ás 20:30h.

OUTRAS CONSIDERACIÓNS

No procesado das fotografías admitiranse os axustes propios do revelado dixital (balance de brancos, exposición, niveis, contraste, saturación, enfoque…) así como a limpeza de partículas e recortes moderados. Tamén se darán por correctos aqueles cambios que se poidan realizar polas opcións inherentes á máquina utilizada. Non se admitirán alteracións nin manipulacións da imaxe, ou parte/s da imaxe, que impliquen que a fotografía pase a reflectir unha realidade distinta á fotografada.

Os/as autores/as das fotografías que acaden a fase final das deliberacións do xurado poderánselles solicitar, se resultase necesario e por calquera medio, as aclaracións sobre a imaxe que se consideren pertinentes. A dirección técnica do certame poderá rexeitar as fotografías que non se axusten ás presentes bases, temas e categorías. Así mesmo, e en todo caso, poderánselles solicitar os arquivos primarios da cámara e a non presentación dos mesmos poderá supoñer a descualificación da fotografía.

A organización resérvase o dereito para realizar as copias que precise para a súa reprodución ou utilizar os orixinais en publicacións relacionadas con este concurso, indicándose sempre o nome do autor/a. Enténdese a cesión dos dereitos de reprodución das fotografías participantes sempre que se mencione a autoría e teña como fin a divulgación e promoción cultural e, en calquera caso, sen ningún tipo de beneficio económico.

Os participantes deberán ser os únicos titulares dos dereitos de autor das fotografías e responsabilizaranse totalmente de que non existan dereitos de terceiros nas obras presentadas, así como de toda reclamación por dereitos de imaxe.

Os arquivos dixitais non serán devoltos.

Os datos persoais facilitados polos concursantes serán tratados de conformidade ao establecido na Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro, de Protección de Datos de Carácter Persoal, podendo os mesmos exercitar os seus dereitos de acceso, rectificación e cancelación.

O feito de participar neste concurso fotográfico implica a aceptación íntegra das presentes bases.

10º GRANDE TRAIL SERRA D’ARGA

Temos que dar as felicitacións a o noso socio de A Guarda Francisco Rodríguez Silva coñecido por todos por Kiko que representando o noso club Peña Trevinca polo seu cuarto posto na súa categoría.
Unha proba que se celebro a primeira fin de semana de outubro cunha distancia de 110 km e 5.182 metros de desnivel positivo que transcurre na serra de Arga polos concellos de Caminha e Viana do Castelo. A dureza e o meritorio posto de Kiko demóstrao que só o 50% dos participantes remataron esta durísima proba.
  PARABÉNS KIKO!!!!

RECORDATORIO ACTIVIDADE EN GREDOS

Lembrámosvos datos importantes actividade na Serra de Gredos  do 9 ao 12.

Saída bus sábado día 9, desde a Praza de España, ás 7:00h.

Levar saco de durmir para o albergue.

Subida ao Pico Almanzor:  Para o grupo de ascensión ao Pico Almanzor  será obrigatorio o casco,  botas de montaña e estar en boa forma física. Actividade de entre 10-11h.

PREMIOS AGAXEDE 2020

Premios Galicia á Xestión Deportiva

A Asociación Galega de Xestores Deportivos  (AGAXEDE) premia ao noso club co galardón pola Xestión Sostible no Deporte do ano 2020.

O Xurado composto por representantes de entidades   como a  Secretaria Xeral para o Deporte, a Fegamp, a prensa deportiva, a Ufedega, as Facultades de Ciencias del Deporte de A Coruña e de Vigo e o Colef-Galicia estimaron  apropiado recoñecer a longa traxectoria social, deportiva e a labor altruísta  cas persoas e ca defensa do medio natural que leva feito o noso club ao longo xa  de máis de 75 anos.

Un recoñecemento que nos enche de orgullo a todos os socios e socias e que anima á Xunta Directiva a traballar e a buscar novos obxectivos, como o recentemente creado ca  Vogalía de Medioambiente que comeza a ser unha realidade e que conta xa co apoio da UVigo, a FEDME e o Concello de Vigo para novos proxectos.

NORABOA SOCIAS, SOCIOS E TODAS AS XUNTAS DIRECTIVAS QUE O FIXERON POSIBLE.

Máis info aquí

Agradecementos xornada de Especies Exóticas Invasoras

Como xa sabedes, a fin de semana pasada celebramos un par de xornadas dedicado ás Especies Exóticas Invasoras.

O venres, José María Sánchez Fernández, investigador do departamento de Bioloxía Vexetal e Ciencias do solo da UVIGO, viu o local social do club a falarnos da problemática que xera a introdución destas novas especies cando proliferan e desprazan a outras autóctonas, tanto dende o punto de vista ecolóxico como económico.

Con él tamén tivemos tempo para falar brevemente da lexislación que existe para controlar a súa dispersión ou erradicación e da importante acción política que se debe desenvolver para que isto se dirixa cara un bó porto.

A verdade que é un pracer contar con persoas que aman o que fan e que se ofrecen a transmitir a súa sabedoría aos demais, sen ningún interese a maiores que o de compartir coñecemento e xerar pensamento crítico. Moitísimas grazas José María!

Pois xa postos na temática, o sábado ben cedo nos diriximos a Serra do Galiñeiro onde quedamos con Xosé Taboada, coordinador da Comunidade de Montes de Vincios (@montesdevincios), quen nos explicou todo o traballo que veñen desenvolvendo na serra, dende retirada de especies do xénero Eucalyptus e acacias negras (Acacia melanoxylon), ata a xestión de novas plantacións e a importante visibilización do valor económico dos espazos naturais.

Con él nos diriximos cara unha zoa, preto do merendoiro do Galiñeiro, onde xa se talaran eucaliptos tempo atrás. A nosa labor era cortar os novos brotes que proliferaran en poucos meses, porque como nos decía Xosé, o eucalipto remata morrendo por “cansancio”, ata 4 veces pode rebrotar con forza! Espero que desta volta se cansara él antes ca nós.

Ademais, Xosé nos falou dun proxecto moi divertido que se traen entre máns. Poderíase dicir que é unha nova modalidade “deportiva-medioambiental” que anima a persoas de tódalas idades e condicións a tomar cartas no asunto e participar na retirada e agotamento destes rebrotes de prantas. Chámase Rockking!! E xa teñen unha propia páxina en Facebook (#Comunidaderokking) onde podedes ver os avances que van facendo todos os voluntarios. Vos deixo aquí o vídeo tutorial de qué é o que hai que facer para todos os queremos axudar a manter os nosos montes en bo estado.

E xa que estabamos no Gali, pois por qué non? Subimos un pouquiño máis e pasamos unha xornada de escalada moi divertiva e apta para todos os niveis! Grazas a Xosé, vogal de escalada do club, por vir, traer material e abrirnos todas as vías! 😊

Espero que as dúas xornadas foran de desfrute para todos vós e que sigades participando nestas iniciativas. Con colaboración todo se consegue! Vos deixo aquí o enlace coas fotos da actividade.

Unha aperta e vémonos nos montes e no mar!

Cristina Fernández, vogal de Medioambiente.

I TRAVESÍA GALEGA POR MONTAÑA

 

25 e 26 de setembro

Excelente oportunidade de comezar o cuatrimestre cunha actividade montañeira relevante, actividade federativa organizada polo noso club, que nos levará a percorrer boa parte do macizo de  Pena Trevinca, dende a zona alta de Sanabria, en Zamora, ata as terras ourensás de Xares no concello da Veiga.

Na primeira xornada agárdanos, pois, unha longa travesía con partida dende a lagoa de Los Peces, camiñando sen perder altura ata a Portilla de Morena Cavada, onde subiremos por unha interesante canle ao Peña Negra, 2.124 m e a continuación a  Pena Tevinca, 2.127 m. Logo, ben polo Sextil Alto ou polo Lomo do Roncín,  baixaremos ao val do Xares para pasar a noite nos refuxios de Vilanova e A Ponte.

Para a xornada do domingo  agárdanos  aínda achegarnos á lagoa de Ocelo e o pico de Ocelo baixando a continuación a Xares, completando deste xeito un fermoso  percorrido polas montañas máis altas de Galicia, en compañía de montañeiros doutros clubs. Por suposto, é obrigatoria a licenza federativa. Abriremos a lista dende o xoves día 9 ata o mércores día 22.

VENTE DE TRAVESÍA POR TREVINCA !!

LEMBRANDO O VAL DE TENA

 

Xa retomamos de novo as nosas actividades cara a estes últimos meses do ano , ás portas dun sempre fermoso outono. Pero non queremos esquecernos  xa dos días extraordinarios que pasamos o pasado agosto no Val de Tena.

Lamentamos moitísimo non poder celebrar a tradicional “Festa do Reencontro” no local social onde faciamos unha lembranza máis auténtica  e “presencial”. Agora, de momento, non é posible xuntarnos tantos e para poder lembrarnos vos ofrecemos esta escolma de fotografías para percorrer por uns intres, nas imaxes,  este fermoso val pirenaico e as nosas actividades nel.

Agradecemos as aportacións fotográficas de Bárbara, Manuel Glz. Cristina R. Puebla, Lois e Garrido que nos facilitaron as súas fotografías.

Premendo AQUÍ veredes boa parte da nosa aventura pirenaica neste 2021.

Charla e xornada sobre as Especies Exóticas Invasoras (17 e 18 de Setembro)

Como xa sabedes, a intención neste mes é levar a cabo unha xornada de retirada dalgunha das especies invasoras que ameazan os nosos ecosistemas.

Cando unha especie exótica entra nun ecosistema novo e se convirte nunha invasora pode acarear grandes danos para o lugar. Dende desprazar a especies autóctonas, provocando ao fin a perda de biodiversidade, ata xerar riscos para a saúde ocasionando perdas económicas. Algúns exemplos xa foron descritos no artigo anterior “Un ecosistema biodiverso é un ecosistema san: a problemática das especies exóticas invasoras”. Aí descríbese o caso particular do visón americano (Neovison vison) frente ó europeo (Mustela lutreola). Como dato a engadir gustaríame mencionar que xa no 2013 os datos publicados polo Ministerio de Agricultura, Alimentación e Medio Ambiente aseguraban que en España só quedan 500 exemplares adultos de visón europeo fronte os 30.000 exemplares de visón americano1. Outro caso menos coñecido é o do caranguexo de río vermello americano (Procambarus clarkii) protagonista da portada desta entrada, que foi introducido en España nos anos 70 con fins comerciais e en poucas décadas xa se atopaba distribuído por toda a península poñendo en jaque ás poboacións do caranguexo autóctono (Austropotamobius pallipes) pola introducción dunha peste perigosa para a especie autóctona (a chamada afanomicosis)2,3.

En España, según o catálogo de Especies Exóticas Invasoras, temos 193 especies alóctonas de fungos, algas, mamíferos, aves, crustáceos e flora entre outros4. Como cidadáns se nos convida a dar a voz de alarma se nos atopamos con algunha destas especies que non estea recollida no catálogo poñéndonos en contacto coa autoridade ambiental competente na comunidade autónoma ou directamente ao Ministerio para la Transición Ecolóxica e o reto demográfico. A priori é unha boa iniciativa. O que pasa é que a meirande parte de nós non sabemos diferenciar as especies autóctonas das alóctonas, onde eu mesma me inclúo, polo que se fai necesario poñer máis esforzos en educación ambiental neste eido a fin de conservar os nosos ecosistemas.

Deixo aquí unha noticia que me sorprendeu. Quitando o sensacionalismo que teñen os medios, eu confío na intención deste señor que viu vivir moi preto do Courel e decidiu crear un pequeno oasis de vida autóctona na súa parcela.

Dende o club, estamos moi concienciados coa temática e decidimos poñer o noso gran de area colaborando na erradicación do Eucalipto na nosa contorna. Non é a primeira vez que o facemos e desta volta vos convidamos a que o próximo sábado día 18 de Setembro as 09:00h, vos animedes a podar restos de eucaliptos xa cortados que están rebrotando nos montes da Serra do Galiñeiro en colaboración coa Comunidade de Montes de Vincios.

Será preciso que o que poda leve unha macheta, xa que non temos para todos. O transporte esta vez farase de xeito individual, e tamén vos animo a que levedes xantar e material de escalada para os que se queiran quedar a facer unhas vías se o tempo o permite! Xose Viana, vogal de escalada do club, estará con nós ? Aínda que lembrade que para escalar é necesario ter seguro deportivo vixente ese día.

A efectos de quorum é preciso chamar ao club antes do xoves para anotarvos (telf. 986420551), aí se vos dará máis información do punto de encontro. A actividade é gratuíta, os únicos que se lucran son os montes.

Ademáis, para os que esteades interesados, o venres 17 ás 20:00h estará no noso local social José María Sánchez Fernández, investigador da UVIGO do departamente de Bioloxía vexetal e Ciencias do solo, para facernos unha pequena presentación e contestar a tódalas dúbidas que se nos poidan ocurrir. Aproveitade a ocasión porque non sempre se pode dispoñer dun experto que se ofreza a transmitir os seus coñecementos!

Referencias bibliográficas

1Estrategia de gestión, control y erradicación del Visón Americano (Neovison vison) en España. 2013. Dispoñible en https://www.miteco.gob.es/es/ceneam/grupos-de-trabajo-y-seminarios/red-parques-nacionales/Estrategia%20de%20Control%20y%20Erradicaci%C3%B3n%20del%20Vis%C3%B3n%20Americano_tcm30-169146.pdf

2Acevedo-Limón, L.; Oficialdegui, F. J.; Sánchez, M. I. and Clavero, M. (2020) Historical, human and environmental drivers of genetic diversity in the red swamp crayfish (Procambarus clarkia) invading the Iberian Peninsula. Freshwater biology 65, 8 https://doi.org/10.1111/fwb.13513

3Panteleit et al. (2018) Hidden sites in the distribution of the crayfish plague pathogen Aphanomyces astaci in Eastern Europe: Relicts of genetic groups from older outbreaks? Invertebrate pathology 157 https://doi.org/10.1016/j.jip.2018.05.006

4Catálogo de Especies Exóticas Invasoras de España. Dispoñible en

https://www.miteco.gob.es/es/biodiversidad/temas/conservacion-de-especies/especies-exoticas-invasoras/ce-eei-catalogo.aspx