I TRAVESÍA GALEGA POR MONTAÑA

 

25 e 26 de setembro

Excelente oportunidade de comezar o cuatrimestre cunha actividade montañeira relevante, actividade federativa organizada polo noso club, que nos levará a percorrer boa parte do macizo de  Pena Trevinca, dende a zona alta de Sanabria, en Zamora, ata as terras ourensás de Xares no concello da Veiga.

Na primeira xornada agárdanos, pois, unha longa travesía con partida dende a lagoa de Los Peces, camiñando sen perder altura ata a Portilla de Morena Cavada, onde subiremos por unha interesante canle ao Peña Negra, 2.124 m e a continuación a  Pena Tevinca, 2.127 m. Logo, ben polo Sextil Alto ou polo Lomo do Roncín,  baixaremos ao val do Xares para pasar a noite nos refuxios de Vilanova e A Ponte.

Para a xornada do domingo  agárdanos  aínda achegarnos á lagoa de Ocelo e o pico de Ocelo baixando a continuación a Xares, completando deste xeito un fermoso  percorrido polas montañas máis altas de Galicia, en compañía de montañeiros doutros clubs. Por suposto, é obrigatoria a licenza federativa. Abriremos a lista dende o xoves día 9 ata o mércores día 22.

VENTE DE TRAVESÍA POR TREVINCA !!

LEMBRANDO O VAL DE TENA

 

Xa retomamos de novo as nosas actividades cara a estes últimos meses do ano , ás portas dun sempre fermoso outono. Pero non queremos esquecernos  xa dos días extraordinarios que pasamos o pasado agosto no Val de Tena.

Lamentamos moitísimo non poder celebrar a tradicional “Festa do Reencontro” no local social onde faciamos unha lembranza máis auténtica  e “presencial”. Agora, de momento, non é posible xuntarnos tantos e para poder lembrarnos vos ofrecemos esta escolma de fotografías para percorrer por uns intres, nas imaxes,  este fermoso val pirenaico e as nosas actividades nel.

Agradecemos as aportacións fotográficas de Bárbara, Manuel Glz. Cristina R. Puebla, Lois e Garrido que nos facilitaron as súas fotografías.

Premendo AQUÍ veredes boa parte da nosa aventura pirenaica neste 2021.

Charla e xornada sobre as Especies Exóticas Invasoras (17 e 18 de Setembro)

Como xa sabedes, a intención neste mes é levar a cabo unha xornada de retirada dalgunha das especies invasoras que ameazan os nosos ecosistemas.

Cando unha especie exótica entra nun ecosistema novo e se convirte nunha invasora pode acarear grandes danos para o lugar. Dende desprazar a especies autóctonas, provocando ao fin a perda de biodiversidade, ata xerar riscos para a saúde ocasionando perdas económicas. Algúns exemplos xa foron descritos no artigo anterior “Un ecosistema biodiverso é un ecosistema san: a problemática das especies exóticas invasoras”. Aí descríbese o caso particular do visón americano (Neovison vison) frente ó europeo (Mustela lutreola). Como dato a engadir gustaríame mencionar que xa no 2013 os datos publicados polo Ministerio de Agricultura, Alimentación e Medio Ambiente aseguraban que en España só quedan 500 exemplares adultos de visón europeo fronte os 30.000 exemplares de visón americano1. Outro caso menos coñecido é o do caranguexo de río vermello americano (Procambarus clarkii) protagonista da portada desta entrada, que foi introducido en España nos anos 70 con fins comerciais e en poucas décadas xa se atopaba distribuído por toda a península poñendo en jaque ás poboacións do caranguexo autóctono (Austropotamobius pallipes) pola introducción dunha peste perigosa para a especie autóctona (a chamada afanomicosis)2,3.

En España, según o catálogo de Especies Exóticas Invasoras, temos 193 especies alóctonas de fungos, algas, mamíferos, aves, crustáceos e flora entre outros4. Como cidadáns se nos convida a dar a voz de alarma se nos atopamos con algunha destas especies que non estea recollida no catálogo poñéndonos en contacto coa autoridade ambiental competente na comunidade autónoma ou directamente ao Ministerio para la Transición Ecolóxica e o reto demográfico. A priori é unha boa iniciativa. O que pasa é que a meirande parte de nós non sabemos diferenciar as especies autóctonas das alóctonas, onde eu mesma me inclúo, polo que se fai necesario poñer máis esforzos en educación ambiental neste eido a fin de conservar os nosos ecosistemas.

Deixo aquí unha noticia que me sorprendeu. Quitando o sensacionalismo que teñen os medios, eu confío na intención deste señor que viu vivir moi preto do Courel e decidiu crear un pequeno oasis de vida autóctona na súa parcela.

Dende o club, estamos moi concienciados coa temática e decidimos poñer o noso gran de area colaborando na erradicación do Eucalipto na nosa contorna. Non é a primeira vez que o facemos e desta volta vos convidamos a que o próximo sábado día 18 de Setembro as 09:00h, vos animedes a podar restos de eucaliptos xa cortados que están rebrotando nos montes da Serra do Galiñeiro en colaboración coa Comunidade de Montes de Vincios.

Será preciso que o que poda leve unha macheta, xa que non temos para todos. O transporte esta vez farase de xeito individual, e tamén vos animo a que levedes xantar e material de escalada para os que se queiran quedar a facer unhas vías se o tempo o permite! Xose Viana, vogal de escalada do club, estará con nós ? Aínda que lembrade que para escalar é necesario ter seguro deportivo vixente ese día.

A efectos de quorum é preciso chamar ao club antes do xoves para anotarvos (telf. 986420551), aí se vos dará máis información do punto de encontro. A actividade é gratuíta, os únicos que se lucran son os montes.

Ademáis, para os que esteades interesados, o venres 17 ás 20:00h estará no noso local social José María Sánchez Fernández, investigador da UVIGO do departamente de Bioloxía vexetal e Ciencias do solo, para facernos unha pequena presentación e contestar a tódalas dúbidas que se nos poidan ocurrir. Aproveitade a ocasión porque non sempre se pode dispoñer dun experto que se ofreza a transmitir os seus coñecementos!

Referencias bibliográficas

1Estrategia de gestión, control y erradicación del Visón Americano (Neovison vison) en España. 2013. Dispoñible en https://www.miteco.gob.es/es/ceneam/grupos-de-trabajo-y-seminarios/red-parques-nacionales/Estrategia%20de%20Control%20y%20Erradicaci%C3%B3n%20del%20Vis%C3%B3n%20Americano_tcm30-169146.pdf

2Acevedo-Limón, L.; Oficialdegui, F. J.; Sánchez, M. I. and Clavero, M. (2020) Historical, human and environmental drivers of genetic diversity in the red swamp crayfish (Procambarus clarkia) invading the Iberian Peninsula. Freshwater biology 65, 8 https://doi.org/10.1111/fwb.13513

3Panteleit et al. (2018) Hidden sites in the distribution of the crayfish plague pathogen Aphanomyces astaci in Eastern Europe: Relicts of genetic groups from older outbreaks? Invertebrate pathology 157 https://doi.org/10.1016/j.jip.2018.05.006

4Catálogo de Especies Exóticas Invasoras de España. Dispoñible en

https://www.miteco.gob.es/es/biodiversidad/temas/conservacion-de-especies/especies-exoticas-invasoras/ce-eei-catalogo.aspx

FELICIDADES EREA

Este sábado día 11 se celebró en Ourense la I PRUEBA DE LA COPA GALEGA DE ESCALADA BASE.

Por varias circunstancias, cambio de fecha entre otras cosas, solo participó una  socia de nuestro club.

Erea Romero García no solo pasó a la final pues también consiguió un magnífico quinto puesto.

FELICIDADES EREA por tus ganas de competir y por representarnos tan bien con tu estupenda clasificación.

 

XORNADAS DE ESCALADA EN ROCÓDROMO UVIGO

 

(Descarga o cartel premendo aquí)

Xornadas dirixidas a socios do Club Peña Trevinca e ao persoal da Comunidade Universitaria da UVigo indistintamente.

 

Prazo de solicitude:  día 8, desde ás 8:00h, ata o 16 de setembro ás 23:59h.

As prazas se confirmarán por correo-e aos matriculados a partir do venres día 24.

 

GRUPOS 

 

 

 

DURACIÓN:

Outubro a maio. Segundo o Calendario Escolar da X. de Galicia

1º trimestre: Outubro, novembro e decembro.

2º trimestre: Xaneiro, febreiro e marzo.

3º trimestre: Abril e maio.

 

PREZOS:

Grupos G3, G10 e G11: Cobro mensual anticipado de 26€/mes.

Resto de grupos: Cobro trimestral anticipado de 34€/mes.

 

CRITERIOS DE SELECCIÓN GRUPOS DE INICIACIÓN:

  • Ter participado no ano anterior.
  • Criterio de “homoxeneidade do grupo” segundo o monitor responsable.
  • Orde de inscrición.
  • G12: prioridade persoal UVIGO.

 

CRITERIOS DE SELECCIÓN GRUPOS DE PERFECCIONAMENTO:

  • Ter participado no ano anterior.
  • Demostrar capacidade de escalar mínimo 6a. (Proba de acceso).
  • Criterio de “homoxeneidade do grupo” segundo o monitor responsable.
  • Ter participado xa en actividades de escalada co club.
  • Orde de inscrición.

 

Aclaración de dúbidas chamando ao 660 69 35 35

 

CAMPAMENTO DE SAN BERNARDO. Memorial Pepiño Costas.

18-19 de setembro

Na fin de semana do 18/19 de setembro faremos, por fin, o noso campamento montañeiro. Este ano iremos ao P.N. das Fragas do Eume, máis concretamente na zona de Monfero, alí utilizaremos parte das instalacións de Eumenatura.

 O  programa  que temos preparado é como segue: comezaremos o sábado pola mañá cun sendeiro duns 12 km, no que coñeceremos algunhas zonas moi fermosas apartadas dos sendeiros máis “turísticos”. Debemos levar a comida porque seguramente xantaremos polo camiño.  Xa pola tarde faremos xogos e actividades na pista das instalacións de Eumenatura.

O domingo pola mañá temos preparada unha bonita ruta de kaiak polo encoro do Eume, onde aproveitaremos para darnos un refrescante chapuzón.  

Abrimos a lista de inscrición o martes día 7
Entrenador, Autobús, Holiday
Saída ás 8:30 horas do sábado 18 en bus dende a Praza de España en Vigo.
Durmiremos en tendas de campaña (cada familia levará a sua) ou ben se alguén quere vivaquear tamén pode ser. Polo tanto é indispensable, colchoneta/esterilla, saco de durmir e dende logo frontal ou lanterna. 
Tienda De Campaña, Acampar, Campamento
As comidas do sábado e do domingo cada familia levará a súa. A cea do domingo será comunitaria polo tanto todos aportaremos algunha cousa para compartir entre todos. (empanadas, polo, tortillas, embutido, etc etc.) 
Nota: Alí NON hai onde comprar nada.
O Almorzo corre pola conta do club (leite con colacao, madalenas, galletas… etc)
Cada persoa levará o seu material que precise (prato, cubertos e vaso)
O domingo de mañá, ata a hora de comer, faremos unha ruta en kayak polo embalse, por tanto non olvidedes as chanclas, o bañador e a toalla. 
                                   
APUNTÁDEVOS CANTO ANTES PARA FACER PREVISIÓN.

Un ecosistema biodiverso é un ecosistema san: a problemática das especies exóticas invasoras.

A biodiversidade non é is que a diversidade de vida. Nesta definición entran todas as especies de plantas, animais, fungos e protistas, grandes ou microscópicos, que conviven nun espazo determinado compartindo ou competindo polos recursos do lugar. Así, a biodiversidade está en todas partes, dende terra, auga, e aire, ata as nosas cidades de asfalto.

Un ecosistema biodiverso é un ecosistema san. Imaxinemos un territorio moi amplo, digamos por exemplo a extensión dunha selva tropical en África. Imaxinemos que esta selva ten unha cadea trófica moi simple, é dicir, cada un dos elos está formado por un só tipo de organismo. Un tipo de pasto baixo e árbores baobab como produtores primarios, un herbívoro como a xirafa, un carnívoro coma o león e un só tipo de descompoñedor adaptado a esas especies. Que pasaría se de súpeto entra no ecosistema un fungo que afecta abaobab facendo que perda as súas follas?

Pois o que pasaría é que o ecosistema completo colapsaría en cuestión de pouco tempo. A xirafa xa non tería follas que comer, o león non tería xirafas e pouco a pouco os descompoñedores tamén se irían quedando sen follaxe e materia orgánica que descompoñer.

A presenza ou ausencia de certos organismos, ten repercusións no funcionamento dos ecosistemas1, dende o ciclo de xeración e consumo de nutrientes ata a regulación do clima. Canto máis rico é o ecosistema, máis biodiverso, máis posibilidades ten de afrontar ameazas e cambios. É o que se denomina ser máis resiliente. E é precisamente aquí onde radica a principal importancia das especies exóticas invasoras.

Figura 1. Procedencia de distintas especies exóticas invasoras naturalizadas en España2.

Na actualidade, as probabilidades de que un organismo calquera chegue a un lugar novo, afastado do seu lugar de orixe, son moi altas. Isto débese a que vivimos nun mundo moi globalizado, tanto o transporte en avión, coma en barco ou mesmo coche, eliminan as fronteiras naturais e se converten en grandes factores de dispersión de especies. Cabe mencionar aquí que as aves e o vento tamén son factores de dispersión, e que as invasións biolóxicas por especies exóticas son parte dun factor natural de dispersión, non obstante, o son a moita menor escala do que está a acontecer na actualidade por mor das actividades antropoxénicas (entendidas como uso de medios de transportes3, uso intensivo do solo4 e contaminación5). Isto leva ao que se coñece como globalización da natureza.

En resumidas contas, cando unha especie chega a un lugar novo pode morrer ou proliferar. Aí reside a diferenza entre especies exóticas e especies exóticas invasoras. As especies exóticas invasoras son capaces de sobrevivir fóra do seu hábitat de distribución natural, son capaces de reproducirse e teñen certas vantaxes sobre os organismos autóctonos do lugar, de modo que chegan a naturalizarse nesa nova ubicación.

No seguinte vídeo tedes un exemplo explicativo do que ocorre cando unha especie exótica potencialmente invasora chega a un ecosistema novo e o convirte no seu hábitat.

deo do proxecto Divulgare do grupo de investigación de Ecoloxía e Evolución de plantas da Universidade de Vigo6.

Neste caso, o visón americano ten certas características que o fan máis aventaxado no medio que o visón europeo. É is grande e forte, máis agresivo e porta virus perniciosos para as especies nativas, entre outras cousas. Así, reprodúcese sen problema chegando a mermar considerablemente a poboación do visón autóctono.

No océano tamén ocorre. Con todo, a historia é is complexa e difícil de seguir principalmente porque non gozamos de tantos datos, pero tamén porque o control e a retirada de especies alóctonas implica unha loxística moi complicada nun medio tan dinámico.

    Non obstante, a perda de biodiversidade debido á introdución de especies exóticas documéntase dende hai tempo. O seguinte gráfico recopila información de 185 investigacións onde se comparan hábitats con presenza e ausencia de especies exóticas invasoras, calculando o efecto que teñen as especies alóctonas sobre a diversidade bioloxica do hábitat seleccionado.

Figura 2. Efecto positivo ou negativo da presenza de especies exóticas invasoras nos ecosistemas acuáticos e terrestres para distintas categorías de organismos7.

O que se amosa neste gráfico, é que, na maioría dos casos, a presenza destas especies derivou nunha perda de biodiversidade, tanto en hábitats terrestres coma acuáticos, e tanto de organismos simples coma complexos, como as algas ou as aves.

Podemos chegar a pensar que todo isto forma parte do cambio natural e que non debemos preocuparnos en exceso. Pero realmente, o que está a acontecer é que imos camiñando pasiño a pasiño cara a ese ecosistema de selva tropical que puxemos de exemplo, onde cada vez quedan menos especies, facendo un ecosistema pouco resiliente, susceptible a que calquera estresor de carácter natural ou antropoxénico lle afecte.

Sen ir máis lonxe, e cun exemplo que nos toca de preto, neste artigo, xa falamos da importancia do eucalipto como especie exótica invasora nos montes galegos. Xa vimos que onde medra eucalipto dificúltaselle a reprodución a outras plantas e que son poucos os organismos autóctonos que poden sacar proveito desta árbore. Tamén se falou de que tiña unha capacidade de expansión que non hai que pormenorizar e que ocupa un gran territorio nos montes da Galiza. Agora ben, se cada vez temos máis eucalipto e de súpeto un ano se dan as condicións adecuadas para que o picudo ou gorgojo do eucalipto (Gonipterus scutellatus) prolifere máis do habitual…zas! O eucalipto entra en crise, e o pouco ecosistema que tiñamos desaparece tendo unhas repercusións en cadea que xa nos podemos imaxinar, neste caso sobretodo repercusións económicas.

Por dar un dato económico, xa no ano 2005 se calculou que as especies introducidas en Estados Unidos provocaron unha perda de 120.105 millóns de dólares americanos nun só ano8. Perdas medidas como danos ambientais, de cultivos, de introdución de axentes patóxenos ou de saúde humana. Aquí é onde ún se para a pensar se non sería mellor evitar e controlar a entrada de especies alóctonas en vez de invertir cartos e arranxar o estropicio…

E aínda que pareza un problema local, nada máis lonxe da realidade. Están documentadas especies que comenzaron a súa viaxe moi lonxe e en poucas décadas percorreron miles de km estendéndose por todo o globo. Por exemplo, a alga Caulerpa taxifolia, alga tropical empleada en acuarios e introducida accidentalmente dende Mónaco no 19849, hoxe ocupa a meirande parte do Mediterráneo documentándose tamén en augas de EEUU. Podedes atopar máis exemplos nas referencias citadas ao final.

É cuestión de tempo que unhas poucas especies se fagan eco en toda a terra, e otras poucas no mar. Os estresores do cambio climático, xunto coas intervencións directas do ser humano, provocan a perda de hábitat de moitas especies, o que non fai máis que poñerllo complicado á biosfera. Pero xa falaremos disto noutro capítulo…

Aproveito para dicir que de cara a setembro, no local social do club Peña Trevinca, teremos unha charla de José María Sánchez Fernández, investigador da UVIGO e unha posterior xornada de retirada de especies exóticas invasoras polos montes da contorna de Vigo, xa iremos dando máis detalles a medida que se acerque a data.

Unha aperta.

Cristina Fernández, vogal de Medioambiente.

Referencias bibliográficas

1 Vilá, M.; Espinar, J.L.; Hejda, M.;Hulme, P.E.; Jarosik, V.; Maron, J.L.; Pergl, J.; Schaffner,U.; Sun, Y. and Pysek, P. (2009) Ecological impacts of invasive alien plants: a meta-analysis of their effects on species, communities and ecosystems. Ecology Letterts 14: 702-708 doi: 10.1111/j.1461-0248.2011.01628

2 Dirección General de Medioambiente, Proyecto LIFE 10 NAT/ES/000582. Lucha contra las especies invasoras de las cuencas hidrográficas de los ríos Tajo y Guadiana en la Península Ibérica.

3 Wilting, H.C.; Schipper, A.M.; Bakkernes, M.; Meijer, J.R. and Huijbregts, A.J.  (2017) Quantifying biodiversity losses due to human consumption: A Global-sclale footprint analysis. Environmental Science & Technology 51:3298-3306 DOI: 10.1021/acs.est.6b05296

4 Dudley, N. and Alexander, S. (2017) Agriculture and biodiversity: A review. Biodiversity 2017. doi.org/10.1080/14888386.2017.1351892

5 Beketov, M.A.; Kefford, B.J.; Schäfer, R.B. and Liess, M. (2013) Pesticides reduce regional biodiversity of stream invertebrates. PNAS 11:11039-11043 doi/10.1073/pnas.1305618110

6 Proxecto Divulgare, Universidade de Vigo: http://plantecology.webs7.uvigo.es/divulgare/

7 Mollot, G.; Pantel, J.H. and Romanuk, T.N. (2017) The effect of invasive species on the decline in species richness: A global meta-analysis. Advances in Ecological Research 56 ISSN 0065-2504 .doi.org/10.1016/bs.aecr.2016.10.002

8 Pimentel, D.; Zuniga, R. And Morrison, D. (2005) Update on the environmental and economic costs associated with alien-invasive species in the United States. Ecological Economics 52:273-288.

9 Lowe S., Browne M., Boudjelas S., De Poorter M. (2004) 100 de las Especies Exóticas Invasoras más dañinas del mundo. Una selección del Global Invasive Species Database. Versión electrónica: www.issg.org/ bookletS.pdf.

PECHAMOS EN VACACIÓNS (OLLO ÁS LICENZAS)

Chega o mes de agosto e con él a nosa actividade estival no Valle de Tena, a onde nos desprazamos case cincuenta persoas.
Dende a Xunta Directiva desexamos que teñades todos e todas unhas felices vacacións na montaña ou na praia.
O club PERMANECERÁ PECHADO dende 30 de Xullo ata o 1 de Setembro.
NON ESQUECER RECOLLER A LICENZA FEDERATIVA O ANTES POSIBLE.
 PODE RESULTARVOS MOI NECESARIA.
Vémonos en Setembro.!!

POLAS RIBEIRAS DO TEA

 
Ameazaba choiva pero a sorte acompañounos e gozamos do roteiro preparado polo noso socio Manuel Ageitos e levada polo noso guía de sendeirismo, J. María Grova.
O gran protagonista foi o río Tea.
Comezamos na Rectoral de Fofe para chegar á praia de Maceira polo carreiro de “Os Carranos”.
 
A continuación a nosa ruta transcorreu gran parte por sendeiro de pescadores ata a praia fluvial de
“Foxaco” en Mondariz.
 Máis fotos da ruta aquí